Жидектер, жемістер және сау асқазан

Құрметті ата-аналар!

Баланың денсаулығы, күш-қуаты, көңіл-күйі және мықты иммунитеті оның ас қорыту жүйесінің қалай жұмыс істейтініне тікелей байланысты. Асқазан-ішек жолдарының (АІЖ) дұрыс жұмысын қалыптастыруда күнделікті тағамымыздың рөлі өте зор. Жаңа піскен маусымдық жидектер мен жемістер — бүкіл отбасының ас қорытуын жақсартудың ең қолжетімді, табиғи және дәмді тәсілі. Дегенмен, олардың тек пайда әкелуі үшін, бұл өнімдердің ағзаға тигізетін медициналық әсер ету механизмдерін түсіну және оларды тұтыну ережелерін қатаң сақтау қажет.

Клетчатка мен пектин — асқазандағы ауырлықтан қорғайтын табиғи қорғаушылар

Өсіп келе жатқан ағза үшін жаңа піскен жеміс-жидектердің басты құндылығы — олардың құрамында табиғи клетчатка (өсімдік талшықтары) мен пектин заттарының көп болуында. Балалық шақта ас қорыту жүйесі әлі де қалыптасып жататындықтан, ол қабылданатын тағамның сапасына өте сезімтал келеді. Асқазан-ішек жолдарына түскен кезде бұл өсімдік талшықтары жұмсақ әрі қауіпсіз табиғи сорбент ретінде әсер етеді.

Клетчатка біздің меншікті ферменттерімізбен дерлік қорытылмайды, бірақ өте маңызды механикалық жұмысты атқарады. Ол ішектің жиырылуын (перистальтикасын) ақырын ынталандырып, тағамның алға жылжуына көмектеседі. Балалар үшін бұл — жиі кездесетін функционалды іш қату мен ішектің тұрып қалу процестерінің алдын алудың ең жақсы табиғи жолы. Пектиннің арқасында ағзадан ыдырау өнімдері уақытылы шығарылады, іштегі ауырлық пен жайсыздық сезімі жоғалады, бұл баланың күні бойы жеңіл әрі белсенді жүруін қамтамасыз етеді.

Сау микрофлора мен иммунитеттің қалыптасуы

Иммундық жүйеміздің жасушаларының басым бөлігі дәл осы ішекте шоғырланған. Ағзаның инфекциялармен қаншалықты тиімді күресе алатыны көбіне ішек микрофлорасының құрамына байланысты. Тіршілік ететін пайдалы бактериялар дұрыс қоректенуді қажет етеді, ал жеміс-жидек рационы бұл үшін өте қолайлы.

Бұл ретте полифенолдар мен антоциандар ерекше рөл атқарады — олар жемістерге қанық түс (таңқурай, көкжидек, алқа немесе шие түсін) беретін табиғи қосылыстар. Бұл заттардың айқын антисептикалық әсері бар екені ғылыми түрде дәлелденген. Олар асқазан мен ішектегі зиянды (патогенді) және шіріткіш микроорганизмдердің көбеюін тежейді. Сонымен қатар, олар «жақсы» микрофлора (бифидо- және лактобактериялар) үшін қоректік орта болып табылады. Баланың рационында жидектердің жүйелі әрі сауатты болуы ішекте мықты микробтық тосқауыл қалыптастыруға көмектеседі. Бұл тосқауыл жасырын қабыну процестерін басып, бала денсаулығын сенімді қорғайды.

Ата-ана бақылауы: медициналық үш алтын ереже

Жеміс-жидектердің орасан зор пайдасына қарамастан, оларды бейберекет тұтыну кері әсерін тигізуі мүмкін — баланың ішін кептіріп, метеоризм мен өткір ауырсыну сезімін тудырады. Мұндай келеңсіздіктердің алдын алу үшін ата-аналар мына үш негізгі факторды бақылауда ұстауы қажет:

Порцияны қатаң шектеу. Бала ағзасы қанттың (фруктозаның) көп мөлшерін бір уақытта қорыта алмайды. Балаға бір бергендегі жеміс-жидек порциясы шағын болуы тиіс — шамамен оның өз уысына сыйғанша (ересек балалар үшін — бір орташа жеміс немесе шамамен 150–200 грамм жидек). Фруктозаның шамадан тыс көп болуы ферменттік жүйеге күш түсіреді, соның салдарынан ішекте ашу процестері басталып, іштің түйілуі мен бұзылуына әкеп соғады.

Күн тәртібіндегі дұрыс уақыт. Жемістер мен жидектерді толыққанды түскі астан кейін, әсіресе бала ет немесе балық тағамдарын жеген соң, бірден десерт ретінде беруге қатаң тыйым салынады. Ауыр тағамдармен араласқан кезде, жеміс-жидектер асқазанда бөгеліп қалады да, ішекке жетпей жатып-ақ аши бастайды. Жидектермен жеңіл тамақтанудың ең қолайлы уақыты — негізгі тамақтану аралықтары (мысалы, бесін ас уақытында) немесе тамақтанудан 30 минут бұрын.

Мінсіз гигиена. Баланың асқазан-ішек жолдары өткір ішек инфекцияларының қоздырғыштарына өте сезімтал келеді. Дүкеннен сатып алынған өнім болсын, немесе өз бақшаңыздан үзіп алынған жидек болсын — барлығын ағынды судың астында мұқият жуу қажет. Өнімдердің тазалығы — баланы ас қорытудың бұзылуынан және инфекциялық аурулардан қорғайтын қауіпсіздіктің басты кепілі.

Асқазанның саулығына қамқорлық жасау — бұл балаңыздың жалпы дамуы мен әл-ауқатына күнделікті қосылатын үлес. Отбасылық рационға сапалы маусымдық жемістерді қосыңыз, медициналық ұсыныстарды сақтаңыз, сонда балаларыңыздың ас қорыту жүйесі сағат сияқты дәл жұмыс істейтін болады!

«Ана мен бала орталығы» ШЖҚ КМК-ың жалпы тәжірибелік дәрігері Г.А. Бағатбекова