Жасөспірімдердің жүктілігі мен түсік түсіруінің алдын алу

Халықтың, әсіресе бүкіл әлемдік қоғамдастық үшін жасөспірімдер мен жастардың репродуктивті денсаулығын қорғау мәселелері қазіргі жағдайда ерекше медициналық-әлеуметтік маңызға ие болуда. Олардың өткірлігі, ең алдымен, жастардың репродуктивті мінез-құлқындағы елеулі өзгерістермен, ұлдар мен қыздардың жыныстық өмірінің ерте басталуының тұрақты тенденциясымен байланысты.

Қазақстандық әйелдерді контрацепциямен қамту соңғы онжылдықтар бойы төмен деңгейде қалып отыр. Бұл ретте, Қазақстан түсік түсіру деңгейі жоғары елдерге жатады, онда әрбір алтыншы жүктілік жасанды түрде үзіледі, ал 15-19 жас аралығындағы 100 жасөспірім қыздың 3-і жүкті болады және олардың 15% — ы түсік жасатады.

Жыныстық белсенді жасөспірімдерде жоспарланбаған жүктіліктің және түсік түсірудің асқынуының алдын-алудың тиімді шарасы сенімді және қауіпсіз контрацепцияны қолдану болып табылатындығына күмән жоқ.

Әр түрлі факторлар жасөспірімдерде кез келген контрацепцияны қолдануға кедергі келтіруі мүмкін:

— ақпараттандырудың төмен деңгейі;

-тұрақты емес етеккір кезінде жүкті болу қабілеті туралы қате түсінік;

-контрацептивтерді қолданудың денсаулыққа кері әсері, сенімсіздігі және күрделілігі туралы «мифтер»;

-кез-келген жанама әсерлерге төзбеушілік;

-өзінің психологиялық дайындығы; — серіктеспен келісе алмау.

Өкінішке орай, Қазақстан Республикасында түсік жасатқан жас әйелдердің жартысынан көбі болашақта сенімді контрацепцияны қолданбай жыныстық қатынасты жалғастыруда, бұл өзін-өзі тәрбиелеуге деген ұмтылыстың жоқтығын және медициналық персоналдың және жалпы қоғамның әлсіз ағартушылық жұмысын көрсетеді. Сондықтан контрацептивті мінез-құлықтың жасына, психофизиологиялық дамуына және жыныстық белсенділігіне сәйкес келу үшін жастарға білікті кеңес беруге үлкен мән беріледі. Контрацепцияның кез-келген әдісін жоққа шығарудың медициналық себебі жас емес. Ересектерге ұсынылатын контрацепция әдісін таңдау критерийлері жастар үшін де тиімді.

Қалаусыз жүктілік-бұл күтпеген, жоспарланбаған және күтпеген жүктілік, ал жасөспірім кезіндегі жүктілік әдетте қалаусыз. Сонымен қатар, жасөспірімдердің жүктілігі ата-аналардың, мұғалімдердің, құрдастардың Әлеуметтік бас тартуына немесе қоғамдағы стигматизация мен қорлаудың себебі болуы мүмкін.

Жасөспірімдер арасындағы ерте жүктілік қыздардың денсаулығына да, болашақ балаларына да өте ауыр әсер етеді. Жүктілік кезінде туындауы мүмкін асқынулар 15 пен 19 жас аралығындағы қыздардың өліміне әкелуі мүмкін, ал егер бұл 15 жасқа дейін болса, олардың пайда болу қаупі бірнеше есе жоғары. Жасөспірім аналар жүктілік пен босану кезінде қан кету, преэклампсия, эклампсия (қысымның күрт жоғарылауы, құрысулар), ұрықтың құрсақішілік өлімі, мерзімінен бұрын босану және салмағы аз нәрестелердің туылуына байланысты асқыну қаупіне ұшырайды. Ерте жүктілік жасөспірім қыз үшін ғана емес, оның баласы үшін де қауіпті. 75 20 жасқа дейінгі жас аналардың өмірінің бірінші жылындағы өлген баланың туу немесе балалардың өлімі көрсеткіштері 20-29 жас аралығындағы аналардың ұқсас жағдайларына қарағанда 50% — ға жоғары

Жасөспіріммен контрацепция туралы қалай сөйлесуге болатыны туралы бірнеше кеңестер:

→ қарым — қатынасқа ашық болыңыз, сіздің балаңыз сізбен кез-келген мәселені талқылауға мүмкіндігі бар екенін білуі керек;

→ жыныстық қатынас, жүктіліктің басталуы және жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың қаупі туралы айтуға болады;

→ дәріс оқымаңыз, бірақ балаңызды қызықтыратын мәселені тыныш жағдайда бірге талқылаңыз. Талқылаудың бастамашысы болыңыз, контрацепция туралы сөйлесуді ұсыныңыз;

→ өте мұқият тыңдаңыз, мүмкін әңгімелесу барысында Сіздің балаңыз білгенімен бөліседі және контрацепция туралы қате ақпарат немесе мифтер болуы мүмкін. Мысалы, «сіз бірінші рет жүкті болмайсыз» немесе «үзілген жыныстық қатынас-бұл өте сенімді әдіс»