Балалардағы қант диабетінің алдын алу

Балаларға көбінесе 1 типті диабет диагнозы қойылады — алдын алу немесе болжау мүмкін емес ауру. Алайда, қазір педиатрлар 1-типті қант диабетінен басқа, кішкентай пациенттерге «2-типті қант диабеті» диагнозын қояды. 2023 жылы Қазақстанда диабетпен ауыратын балалар екі есеге көбейді. Бүгінгі күні 1 типті ҚД-не шалдыққан балалар саны — 6496, оның ішінде жасөспірімдер — 2303, 2 типті ҚД-711, оның ішінде жасөспірімдер — 394. Бұл инсулиннің жеткіліксіз өндірілуі немесе дене жасушаларының инсулинге сезімталдығының төмендеуі нәтижесінде қандағы қант деңгейінің созылмалы көтерілуімен (гипергликемиямен) сипатталатын ауру. Қант диабеті — ұзақ уақыт бойы өзін көрсетпеуі мүмкін ауру. Сондықтан оны ерте кезеңде, әсіресе кішкентай балаларда жиі өткізіп жібереді. Ауру көп жағдайда басқа патологиялардың себебін іздегенде анықталады. Балалардағы қант диабетінің дамуына не ықпал етеді? • Генетикалық бейімділік. • Емшек сүтімен тамақтандырудан ерте бас тарту, қосымша тамақтандыруды дұрыс енгізбеу. • Артық салмақ. • Өткен жұқпалы аурулар. • Стресстер • Дұрыс тамақтанбау, тәттілерді шамадан тыс тұтыну, газдандыру, фаст-фуд, құрғақ тамақтану. Балалардағы қант диабетінің белгілері: • Шөлдеу — пациент қанындағы глюкозаны сұйылту қажеттілігі арқылы организм тіндерінің сусыздануының нәтижесі болып табылады; • түнде жиі зәр шығару күшейеді; • энергияның жетіспеушілігінен әлсіздік пайда болады; • тез салмақ жоғалту организм жасушаларының глюкозамен жеткіліксіз жабдықталуынан болады; • аштық сезімінің артуы глюкозаның жетіспеушілігіне де байланысты; • көру қабілетінің нашарлауы көз линзасының сусыздануына байланысты; • грибокты инфекциялар, жиі қайталанатын тері инфекциялары (фурункул, ячмень), қыздарда вагинальды кандидозы. Өмірдің бірінші жылындағы балалардағы қант диабеті: Емшектегі бала шағымдана алмайды. Егер бала салмағын салмақтамаса немесе салмағын жоғалтпаса, су ішсе немесе кеудесін сорса, жиі жөргектің бөртпесі болса, диабетке шалдығады деп күдіктенуге болады. Зәр құрғағаннан кейін, жөргектер крахмалданған сияқты болады. Егер еденге зәр түссе, онда жабысқақ дақтар қалады. Балалардың қант диабетінің жіті белгілері: құсу, интоксикация, ауыр сусыздану. Денi сау халықты қалыптастыру үшiн аурудың алдын алуға бағытталған балалар мен жасөспірімдердегі қант диабетінің уақтылы алдын-алу маңызды рөл атқарады. Ата-аналар қант диабетінің алдын алуды мүмкіндігінше ертерек бастау керек екенін есте ұстаған жөн. Балалар әдетте өте белсенді және жігерлі, жас балаларда дамып келе жатқан аурудың алғашқы белгілерін байқау қиын. Оның үстіне, көп жағдайда әр бала емделуді ұнатпайды, сондықтан ол ата-анасына өзінің аурулары туралы айтпауы мүмкін. Қант диабетінің алдын алу бойынша бірқатар ұсыныстарға назар аудару керек: • күн тәртібін сақтау; • дұрыс рационалды тамақтануды ұйымдастыру. Тамақтану күніне кемінде 3 рет жүргізілуі керек. Баланың диетасына баяу көмірсуларды қосу ұсынылады: бұршақ дақылдары, жапырақты көкөністер, бірақ тәттілер, кәмпиттер, шоколад, тәтті кондитерлік өнімдер және қант мөлшері жоғары жоғары газдалған сусындарды теріс пайдаланбаған дұрыс. Барлығы ақылға қонымды мөлшерде болуы керек.Егер сіз өзіңіздің балаңыздың қауіп тобына кіретінін немесе қандағы қант деңгейінде кейбір проблемалар бар екенін білсеңіз, онда сіз үшін бұл сіздің әл-ауқатыңызға пайдалы әсер ететін жаңалық болмайды: • тұрақты физикалық белсенділік. Компьютерлік ойындардың орнына ашық ауада бірлескен белсенді ойындар болуы мүмкін; • мәзірде жасыл, көкөністер, жемістер, жаңғақтар, бұршақ дақылдарының болуы; • иммунитетті арттыру; • стресстен аулақ болу (баланы отбасындағы жанжалдардан және оны қатты алаңдатуы мүмкін жағдайлардан қорғаңыз); • темекіге тыйым салу. Бұл жасөспірімдерге қатысты, өйткені олар өзін-өзі растау үшін темекі шегуді бастауға тырысуы мүмкін, бұл жас ағзаға зиян тигізуі мүмкін. Сонымен қатар, ағзаға түсетін никотин қант диабетінің дамуына және оның кейінгі асқынуларына ықпал етеді; • тұрғылықты жері бойынша емханада мерзімді тексеруден өту. Бұл әсіресе жақын туыстарының арасында қант диабетімен ауыратын адамдар болса. Құрметті ата-аналар, балалар мен жасөспірімдердегі қант диабетінің ерте алдын алу аурудың алдын алуға және оның пайда болу қаупін азайтуға көмектесетінін еске саламыз.

«Ана мен бала орталығы» ШЖҚ КМК-ың облыстық балалар эндокринологы Копирбаева Гюзаль Серикжановна.