Инсульттан кейінгі балаларды оңалту

Инсульт — мидың зақымдануына әкелетін церебралдық қан айналымының бұзылуы. Инсульт — ересектер ауруы, бірақ балалар да инсульттан зардап шегеді. Балалық шақтағы сырқаттанушылық пайызы аз және осы патология уақытында оңалтусыз елеулі зардаптарға әкелуі мүмкін. Балада инсульт туу кезінде де, одан кейін де болуы мүмкін.

Қазіргі заманғы оңалту тәсілі балаларға инсульттан кейін ұзақ оңалту қолдауы қажет деп болжайды. Бала өсіп келеді және оның алдында дамудың жаңа міндеттері тұр, сондықтан оңалту командасы өсіп-жетілу уақытында оған жаңа белсенділікті меңгеруге көмектесуі тиіс. Кез келген жаста инсульттан кейін оңалту мамандармен айналысумен шектелмейді және үйде жалғасуы тиіс. Сондықтан да инсульт алған балаларға көмек көрсетудің кез келген қазіргі заманғы бағдарламасы ата-аналардың және баланың күнделікті өміріне байланысты басқа да ересектердің оқуынсыз өте алмайды.

Инсульт болған баланы оңалту көбінесе мидың зақымдану жасына, қозғалыстың бұзылу дәрежесіне және ілеспе бұзылуларға байланысты. Біз перинаталдық инсульт алған балалардың көпшілігінде ірі қозғалыс бұзылыстары ауыр еместігін білеміз: мұндай балалардың көпшілігі өз бетінше жүруді меңгереді және жүретін орындарға немесе таяқтарға мұқтаж емес. Алайда, мұндай шамалы қозғалыс бұзылыстары болғанымен де, балалардың құлау қаупі жоғары, жүріс-тұрысының айқын бұзылуы, олар қозғалыс ойындарының көпшілігіне қатыса алмайды, жылдам қозғалуға, өрмелеуге, секіруге немесе жүгіруге байланысты міндеттерді орындай алмайды. Баланың өсіп-жетілуіне қарай ірі моториканың бұзылуының салдары барған сайын күрделене түсуі маңызды. Осылайша, 2-3 жастағы құлау жарақаттануға сирек әкеледі және емдеуді талап етеді, ал жасөспірім жастағы құлау 30% жағдайларда емдеуді талап ететін жарақаттарға әкеледі. Сондықтан ұтқырлықты қолдау, тепе-теңдікті, жүру тиімділігін, төзімділікті жаттықтыру және құлау қаупін төмендету шапшаң жүретін балаларға арналған оңалту көмегінің фокусында қалуы тиіс.

Үлкен жаста инсульт алған балаларда ірі моториканың бұзылу спектрі анағұрлым кең. Бұл инсульт түріне (геморрагиялық немесе ишемиялық), зақымдану ауқымдылығына және тағы басқа көптеген факторларға байланысты. Жалпы алғанда, ересек балалар мен жасөспірімдердің инсульт салдарының көрінісі ересектердің инсульт салдарын еске салады, сондықтан мұндай балаларға көмек көрсету бағдарламалары ересектерді инсульттан кейінгі оңалту қағидаттары бойынша құрылады. Егде жастағы балаларда инсульт сирек кездесетін патология болып табылатындықтан, ата-аналарға балаларда инсульттан кейінгі оңалтуға құзыретті оңалту командасын табу қиынға соғады. Сөзсіз, перинаталдық инсульт жағдайында да, инсульт жаңа туған кезеңнен кейін болған жағдайларда да, барлық оңалту іс-шаралары баланың ерекшеліктерін ескеруі және балаларды оңалтудың жалпы қабылданған тәсілдерін бұзбауы тиіс. Сабақтар кезінде жылауға және күйзеліске жол бермейтін күш қолдану әдістерін пайдалануға жол берілмейді, сабақтар ойынды, спортты барынша пайдалана отырып жүргізіледі.

Оңалту командасының негізгі міндеті баланың жаңа дағдыларды және қажетті қозғалыс компоненттерін игеруге, сондай-ақ күнделікті өмірде меңгерілген дағдыларды пайдалануға ынтасын барынша қолдау болуы тиіс.

Ана мен Бала орталығында оңалту бөлімшесінде 3 айдан 18 жасқа дейінгі оңалтуға қарсы көрсетілімдері жоқ невролог және учаскелік педиатр (терапевт) жолдамасы бойынша инсульт алған балаларды емдеу курстарынан өтеді. Мұндай балалар бізде жылына 3 рет емделе алады, ұзақтығы 14 күн және одан да көп. Дәстүрлі түрде инсульттан кейінгі оңалту кинезотерапияны, механотерапияны, бос терапияны, массаж курсын, эрготерапияны, педагогикалық құраммен сабақтарды (логопед, дефектолог, психолог) қамтиды.

Өскемен қаласының Ана мен бала орталығының ШЖҚ КМК оңалту бөлімшесі статистикасының деректері бойынша 2025 жылдың басынан бастап бүгінгі күнге дейін 10 жасқа дейінгі балалар санатында инсульт диагнозымен оңалтудан өтті, жасөспірім жастағы балалар түскен жоқ.

Әрбір нақты жағдайда мамандардың құрамы, сабақ түрі мен қарқындылығы жағдайдың жеке ерекшеліктеріне байланысты болады. Есте сақтаңыз, инсульттан кейін оңалтудың стандартты бағдарламасы немесе барлығына көмектесетін жаттығулардың бір стандартты жинағы жоқ!

Ұсынымдар:

1. физиотерапевт, эрготерапевт, логопед және нейропсихологты қоса алғанда, мамандардың мультидисциплинарлық командасының басшылығымен үздіксіз кешенді оңалту.

2. жайлы және қауіпсіз үй жағдайын жасау,

3. баланы дағдылы сабақтарға тарта отырып, эмоциялық қолдауды қамтамасыз ету.

4. Диетаға дәрумендерге бай өнімдерді қосып, майлы, қуырылған тағамдар мен тәттілерді алып тастау керек.                                                                                    

                             Оңалтушы дәрігер: Сейтова Айнур Мустапаевна