ЖҮКТІЛІК КЕЗІНДЕГІ ҚАНТ ДИАБЕТІ

Жүктілік — әйел ағзасы үшін үлкен физиологиялық өзгерістер кезеңі. Осы уақытта кейбір әйелдерде қант алмасуының бұзылуы пайда болып, гестациялық қант диабеті (ГҚД) дамиды. Бұл ауру — жүктілік кезінде алғаш рет анықталған қандағы қант деңгейінің жоғарылауы.

Пайда болу себептері

Жүктілік кезінде плацентадан бөлінетін гормондар (эстроген, прогестерон, плаценталық лактоген және т.б.) инсулинге төзімділікті арттырады. Соның салдарынан:

•  Инсулин жеткіліксіз бөлінеді немесе
• Ұлпалар инсулинге сезімталдығын жоғалтады.

Бұл жағдайда қандағы глюкоза мөлшері жоғарылап, қант диабетінің уақытша түрі пайда болады.

Қауіп факторлары

Гестациялық қант диабетінің даму қаупі келесі жағдайларда жоғары:

• Артық салмақ немесе семіздік;
• Бұрын ірі бала (4 кг-нан жоғары) тууы;
• Туыстарында қант диабетінің болуы;
• 30 жастан асқан жүктілік;
• Бұрын түсік, өлі туу немесе патологиялық жүктіліктер болуы.

Белгілері

Көп жағдайда айқын белгілер байқалмайды, бірақ кейде әйелдерде:

Шөлдеу,

Жиі зәр шығару,

Әлсіздік,

Терінің қышуы байқалуы мүмкін. Сондықтан диагноз арнайы талдаулар арқылы қойылады.

Диагностика

Жүктіліктің 24–28 аптасында барлық жүкті әйелдерге глюкозаға төзімділік сынамасы (ГТТ) жасалады.

Диагноз мына жағдайларда қойылады:

Ашқарында глюкоза ≥ 5,1 ммоль/л;

1 сағаттан кейін ≥ 10,0 ммоль/л;

2 сағаттан кейін ≥ 8,5 ммоль/л.

Емі және бақылау

Гестациялық диабеттің емінің басты мақсаты — ананың және ұрықтың асқынуларын болдырмау.

Негізгі ем шаралары:

1. Тамақтану тәртібі:

Қант, тәтті тағамдар мен ақ нанды шектеу;

Көкөніс, ақуызды тағамдар мен күрделі көмірсуларды көбейту;

Күніне 5–6 рет аз-аздан тамақтану.

2. Дене белсенділігі:

Жүру, жеңіл жаттығулар (дәрігер рұқсатымен).

3. Қандағы қантты бақылау:

Глюкометрмен күн сайын өлшеу

4. Инсулин терапиясы:

Егер диета мен белсенділік жеткіліксіз болса, дәрігер инсулин тағайындайды.

Мүмкін болатын асқынулар- Аналарда:

1. Жүктіліктің асқынуы (гестоз, жоғары қан қысымы);
2. Кесар тілігі қажеттілігі.

Нәрестеде:

1. Ірі салмақ (макросомия);
2. Туу кезінде жарақат;
3. Туған соң гипогликемия.

Босанғаннан кейін:

Көп жағдайда босанғаннан кейін қандағы қант деңгейі қалпына келеді. Бірақ әйелде 2 типті қант диабеті дамуының қаупі жоғары болады.

Сондықтан босанғаннан кейін 6–12 апта өткен соң глюкозаға қайта сынама жасату ұсынылады.

Қорытынды: Жүктілік кезіндегі қант диабеті — уақытша, бірақ мұқият бақылауды қажет ететін жағдай.Дұрыс тамақтану, физикалық белсенділік және дәрігердің тұрақты бақылауы ана мен баланың денсаулығын сақтауға мүмкіндік береді.

АмБО акушер-гинеколог дәрігері Г.К.Амренова