Технологиялар арқылы жасалатын гендерлік зорлық-зомбылық

Бүгін мен маңызды, алайда жиі байқалмайтын зорлық-зомбылық түрі — технологияларды қолдану арқылы жасалатын гендерлік зорлық-зомбылық туралы сөз қозғағым келеді.
Көп жағдайда біз зорлық-зомбылықты тек физикалық әрекет ретінде қабылдаймыз.
Алайда қазіргі таңда зорлық көбіне қолмен емес, экран арқылы жасалып отыр.

«Технологиялар көмегімен жасалатын гендерлік зорлық—зомбылық» дегеніміз не?
UNFPA анықтамасы бойынша, бұл — цифрлық технологиялар көмегімен жасалатын, жеңілдетілетін немесе күшейтілетін және адамға оның жынысы немесе гендерлік ерекшелігіне байланысты бағытталған әрекеттер.

Мысалдар:

• Интимдік фото немесе видеоматериалдарды келісімсіз тарату
• Киберқудалау (қадағалау, орналасқан жерді бақылау, құпиясөздерді бұзу)
• Онлайн-қорлау, қоқан-лоқы жасау, газлайтинг
• Жалған аккаунттар жасау және жала жабу
• Хат-хабарларды, жеке аккаунттарға қолжетімділікті, құпиясөздерді бақылау
• Әлеуметтік желілер арқылы көпшілік алдында қорлау немесе беделге нұқсан келтіру

Бұл неге қауіпті?
Мұндай зорлық тек эмоционалдық емес, сонымен қатар физикалық, психологиялық және әлеуметтік зиян келтіреді.

Психологиялық зиян: алаңдаушылық, мазасыздық, паникалық шабуылдар, ұйқының бұзылуы, кінәлау және ұялу сезімі

Физикалық зиян: ұйқысыздық, созылмалы шаршау және кернеу, психосоматикалық белгілер

Әлеуметтік зиян: оқшаулану, сенімнің жоғалуы, беделге нұқсан келуі

Құқықтардың бұзылуы: жеке өмірге қол сұғу, жеке хат-хабарлардың құпиялығын бұзу, шантаж және мәжбүрлеу

Психологтың ұсыныстары

Егер сіз технологияларды қолдану арқылы жасалатын зорлық-зомбылыққа тап болсаңыз:

• Барлық дәлелдерді сақтаңыз: скриншоттар, сілтемелер, күндер, аттар
• Агрессормен байланысқа түспеңіз
• Құпиясөздерді өзгертіп, екі факторлы аутентификацияны қосыңыз
• Телефон мен компьютеріңізде күмәнді қосымшалардың бар-жоғын тексеріңіз
• Психологқа, юристке, қорғаныс қызметіне немесе сенім телефондарына жүгініңіз
• Өзіңізді қорғаңыз: агрессормен байланысты шектеу, қолдау көрсететін ортаны арттыру

Егер сіз куәгер немесе жақын адам болсаңыз:

• Жәбірленушіні кінәламаңыз, оның сөздеріне сеніңіз
• Эмоционалдық қолдау көрсетіңіз:
  «Бұл — сенің кінәң емес. Саған мұндай әрекет жасауы — дұрыс емес.»
• Дәлелдерді жинауға және құқықтық шаралар қабылдауға көмектесіңіз
• Ешқандай материалды, тіпті жанашырлықпен болса да, таратпаңыз

Есте сақтаңыз!

Зорлық — экран арқылы жасалса да, зорлық болып қала береді.
Ешкімнің сіздің жеке шекараңызға, құпияңызға және қадір-қасиетіңізге қол сұғуға құқығы жоқ.

Әрекетке шақыру

Егер сіз осындай жағдайға тап болсаңыз — сіз жалғыз емессіз.
Маманмен хабарласыңыз, не сенетін адамыңызбен бөлісіңіз.
Бұл постты сақтап қойыңыз — бәлкім, ол басқа біреуге көмектесер.

 «Ана мен бала орталығы» ШЖҚ КМК
Аға психолог Рахымжанова Т.А.